(Author Unknown)

Dugay nang nagpuyo si Haring Wati sa ilalom sa yuta, apan usa ka adlaw niana mihangyo siya sa atong Ginoo nga unta mahimo siyang tawo aron makaalagad sa mga kabos.

Unya, pagkahimo na niyang tawo, nadato siya.

Paglabay sa panahon, gitawag sa atong Ginoo si San Pedro ug miingon:  “Dro, adtoon ta si Haring Wati ug tan-awon nato kon makaila pa ba siya nato.”  Tuod man giadto nila si Haring Wati, apan wala na siya makaila kanila.

Miingon ang atong Ginoo, “Paimna intawon kog tubig.”

Gitawag ni Haring Wati ang iyang sulugoon ug nagkanayon: “Hoy, tagai na siyag imnonon sa manok.”

Miinom lang usab ang atong Ginoo sa tubig.  Pagkahuman, miingon siya kang San Pedro: “Dali, Dro, mamauli na lang ta, kay si Haring Wati wa na gyod makaila nato.”

Namauli tuod sila ug nag-ilis ug maanindot nga sapot.  Tingpaniudto na pagkabalik nila sa ka Haring Wati.

“Maayong udto, ‘Nyor.” matod nila.

Pagkakita ni Haring Wati sa maanindot nilang sapot, iya dayon silang gipasaka ug gipalingkod. Giingnan ni Haring wati ang iyang mga sulugoon sa pag-andam sa lamesa, unya gidapit ang atong Ginoo ug si San Pedro pagdungan ug paniudto kaniya.

Gihukas dayon sa atong Ginoo ang iyang amerikana ug gibutang duol sa kan-anan.  Unya mao usab ang iyang gihimo sa iyang karsones ug sapatos, ug miingon siya: “Nan, amerikana ug sapatos ko, pangaon na lang mo kay kamo may gisilbihan ni Haring Wati.”

Unya, giatubang sa atong Ginoo si Haring Wati ug miingon:  “Haring Wati. mihangyo ka kanako nga unta mahimo kang tawo aron ikaw maoy magbuhi sa mga kabos.  Apan tataw na kaayo nga dili gayud ikaw mohimo niana. Nan karon, balik ka sa yuta.”

Si Haring Wati miluhod sa atubangan sa atong Ginoo ug nangayog pasaylo. Apan wala gayud mabalhin ang hukom sa along Ginoo.

Mao nga karon ang Wati nahibalik sa iyang gigikanan, ug usahay gani ginatumban ra siya sa mga lumalabay nga gadanghag lang.  (Click Read More for English Translation)

KING WORM

King Worm had lived under the ground for a long time, but one day he begged our Lord to make him into a man. King Worm said he would like to take care of the poor.

When King Worm became a man, he became rich.

After a time, our Lord called St. Peter and said:

“Peter, let’s go see King Worm and find out if he still knows us.”  So they went to see King Worm, but he didn’t recognize them.

Our Lord said: “Please le me drink some water.”

King Worm called his servant, saying: “Give him some of the water for the chicken.”

Our Lord humbly drank the water.  Then, he said to Peter: “Let’s go home, for King Worm doesn’t remember us anymore.”

The went home and changed into handsome clothes.  It was lunchtime when they got back at King Worm’s house.

“Good noon to you, Sir,” they greeted him.

Seeing their handsome clothes, King Worm immediately asked them to come up and sit down.  He told his servants to prepare the table, then invited our Lord and St. Peter to lunch with him.

Our Lord immediately took off his coat, his trousers and shoes.  He placed them on the floor near the table.  Then, our Lord said to his clothes:  “There, my coat and shoes, you may eat for it’s you that King Worm is serving.”

Then our Lord faced King Worm and said: “King Worm, you begged me to make you into a man so you could take care of the poor.  But it’s clear that you aren’t doing what you promised me. So I shall send you back to the ground.”

King Worm knelt before our Lord and asked for forgiveness.  But our Lord did not change His Mind.

That is why the Earthworm is back where he came from, sometimes to be trampled upon by careless passers-by.

We hope that by exposing our children to old Cebuano literatures, they will somehow appreciate their own Cebuano heritage and be encouraged to learn the language of their parents.

****************

Si Ilagpot, Ang Mapangahason, Ug Ang Isdang Walay Bukog.

Sa Unang panahon, kaniadtong makasulti pa ang mga hayop, may usa ka ilagang mapangahason, si Ilagpot.

Usa ka buntag samtang nagsuroysuroy si Ilagpot sa daplin sa baybayon, nakakita siyag duha ka mangingisda nga mao pay pagpadulong sa lawod.

“Asa man mo, bay?” pangutana sa ukitan nga ilaga.

“Moadto mi sa lawod aron pagpangita sa isdang walay bukog,” mitubag ang usa ka mangingisda nga mikidhat sa iyang kauban. “Lamian kayo ning isdaa kay wala may bukog,” padayon niya.

“Motabang kog pangita, bi,” matod ni Ilagpot.

“Nganong dili gud, basta may kaugalingon ka lang sakayan,” tubag sa mangingisda.

Si Ilagpot midalig kuha ug bukong ug kahoy nga maoy iyang gihimong sakayan ug bugsay, unya miadto na siya sa lawod.

Didto sa lawod, gikahibalag niya ang malasugi.

“Asa ka man?” pangutana sa malasugi.

“Nangita ko sa isdang walay bukog.”

“Ako diay?”

“Dili uy,” nagpanglingo si Ilagpot. “Kadaghan nimog bukog, ah!”

Mipadayon ug bugsay si Ilagpot. Nakakaplag siyag lainlaing isda, apan walay usa kanila nga isdang walay bukog.

Sa kataposan, gikahibalag niya ang Kugita. Ang Kugita maoy isda nga ginapangita niya ug wala siya mag-usik ug panahon pagpahibalo sa iyang tuyo. Pagkahibalo sa Kugita niini, napungot siya, kay tiaw moy kan-on man diay siya ni Ilagpot. Mao nga gihulga ‘pod niya si Ilagpot, mao nga midalidali siyag bugsay padulong sa baybayon. Wala ‘gyod lung-ig gukod sa Kugita si Ilagpot. Pwerte gyong bugsay ni Ilagpot hangtod nahiabot sa baybayon.

Sa baybayon, may babaye diayng nagpabukal ug kinhason sa dakong kalaha. Sa pagdinalidali ni Ilagpot, giluksoan lang niya ang kalaha gikan sa bukong nga sakayan, ug mikaratil siyag dagan nga walay lingilingi.

Kaingon kaha sa Kugita nga si Ilagpot milukso sa sulod sa kalaha, mao nga milukso ‘sad siya didto. Bida ‘tawon niyang lisoliso kay pagkainit diay sa tubig! Hangtod nga nangulo-kulo ang iyang mga gaway. Pagkapula-pula na sa Kugita, giahon kini sa babaye uban ang kinhason kay tingpaniudto na man.

Ilagpot, The Adventurous Mouse, And The Boneless Fish

A long time ago, when animals could still speak, there was an adventurous mouse called Ilagpot.

One morning while Ilagpot was walking along the seashore, he saw two fishermen who were just going out to sea.

“Where are you going, friends?” asked the curious mouse.

“We’re going out to sea in order to find the boneless fish,” answered one fisherman as he winked at his companion. “Boneless fish are delicious,” he added.

“May I help you find him?” asked Ilagpot.

“Why not, as long as you have your own boat,” the fisherman answered.

Ilagpot immediately made a boat and a paddle out of a coconut husk and a stick. Then he went out to sea.

Once in the open sea, he met a swordfish. “Where are you going?” the swordfish asked.

“I’m looking for the boneless fish.”

“How about me?”

“Oh, no” Ilagpot shook his head. “You have a lot of bones.”

Ilagpot went on rowing. He met different kinds of fish, but not one of them was boneless.

At last, he met the Octopus. The Octopus was the fish that he had been looking for. He told the Octopus that he was after him. When the Octopus knew this, he got very angry, for it was no joke that Ilagpot wanted to eat him. So he threatened Ilagpot that he would drown him. Ilagpot trembling with fear hurriedly rowed toward the shore. The Octopus went after him. Ilagpot rowed as fast as he could until he reached the shore.

On shore, a woman was boiling seashells in a big pan. In his hurry, Ilagpot jumped over the pan from his boat of coconut husk, and ran as fast as he could without looking back.

The Octopus thought that Ilagpot had jumped into the pan, so he also jumped in. What a time he had twisting and turning in the hot water! At last, his tentacles curled. When the Octopus turned red, the woman scooped him out together with the seashells for it was already lunchtime.

Sukad pa sa karaang panahon, ang fiesta sa Maslog, tunog sa tibuok Sugbo, ug hinandum kaayo sa mga taga lungsod ug mga silingang baryo.

(Sa hulagway mao ang duha ka haligi sa Maslog sa Amerika, si Paeng Mangubat ug Rey Espera nga nagpasiugda ning unang selebrasyon sa pista ni San Francisco de Asis. Ubos nga hulagway mao ang pipila sa mga bisitang Danawanon)

Tungod sa talagsaong kinaiya sa mga Masloganon, labi na sa pagka-maayong moabi-abi sa mga dumodoong, kaila man o dili, bata o tigulang, maanyag o laksot ang panagway, walay gipili ang mga taga Maslog sa pag-pasaka sa ilang mga panimalay ning pagsaulog sa fiesta ni San Francisco de Asis.

Sa adlaw sa kahulogan sa fiesta, halos tanang kabalayan, kabus o adunahan, andam ug tagana ang mga Masloganan, lad-lad ang mga lamiang pagkaon ug pabaha sa ilimnon.

Sa among kabatan-on, sa dili na maihap nga mga katuigan, dili mahitabo palabyon sa mga batan-on sa lungsod ang pag-pamista sa Maslog, tag-ulan o tag-init.

Alas nueve pa lang sa buntag, gikan sa poblacion sakay sa Ford Fiera, plite 10 centavos, pauli human sa koronasyon sa Princess of Maslog, alas 4:00 sa sunod kabuntagon. Por lo menos, upat o lima ka balay ang among masak-an ug makan-an.

Busa dili katingad-an nga na-ukyab usab ang mga Danao sa California, dihang nahibal-an nga saulogon sa mga taga Maslog sa Amerika, sa unang higayon, ang fiesta sa ilang patron, San Francisco de Asis, nga himoon sa ciudad sa Yorba Linda, California, Sabado, Octobre 1.

Gikasabutan sa mga taga Maslog, mga pito ka pamilya nga pulos nanimuyong harohay sa lain-laing dapit sa Amerika, nga saulogon ang unang fiesta diri sa Yorba Linda, California, sa panimalay ni Christorey Espera

Si Cristorey Espera ug ang iyang maanyag nga kapikas, si Evelyn Chato-Espera, taga Bohol ug anak sa kanhi Governador sa Bohol, giila ug gitamod isip Hermano-Hermana Mayor sa pag-saulog sa pangilin ni San Francisco de Asis.

Apan lahi sa mga unang panahon, ang interes sa mga Danawanon sa Amerika, sa ilang dakong kasibot sa pagtambong sa kahulogan sa pista sa Maslog, dili ang buhong nga pag-kaon, nga giandam usab sa nagpasiugda sa maong tulomanon.

Ang nagtukmod sa mga Danawanon pag-pamista sa Yorba Linda mao ang kasadya sa pakigkita, paghinangpanay o pakig-himamat, pakig-tabi-tabi sa mga higala nga dugay nang wala igkita.

Gani ang mga Danawanon sa California, labi na ang mga babaye, mahadlok na hapit motan-aw sa daghang pagkaon nga gidalit sa mga taga Maslog.

Uban sa mga Masloganon gikan sa lain-laing dapit nga mitambong usab mao ang banay ni Millie Espera-Martinez (Houston, TX), Christoper Espera, (Sacramento, CA); Candelaria Espera-Cagaanan (Elkhart, Kansas), Joy Espera (Houston, TX), Paeng and Bebe Mangubat (Long Beach, CA).

Matag adlaw ikaw gihanduraw
Sa bintana ako nagalantaw
Nag-inusara mamalandong ug nag-tuaw
Sa niining dughan gugmang tim-os nga nagtukaw

Sa akong pag-inusara ako sa halayo naglantaw
Walay lain gihandom ning galamhan kon dili ikaw
Makita ug mabatyad ang dinagaang sa imong kamingaw
Gugma- uhaw sa akong kiliran ikaw nahanaw

Unsaon nalang ang tanan
Mga saad unta may katumanan
Nga bisan kamatayon dili maoy kinutuban
Kay ang gugma uhaw magpabilin niining dughan

Kanimo Gugmang katingalahan
Mga nagkahigugmaay-familya inampingan
Damgo ug Plano di makawang ang tanan
Gugma Uhaw dili matukib ug talagsaon

=================================
for comments and suggestions:
cscst_danao_campus@yahoo.com

Una. Gusto kuno sa DAUSA usa ray kandidata gikan sa Estado Unidos nga isalmot sa Balik Danao Queen Selection aron usa ra ang suportahan sa DAUSA batok sa mga kandidata nga gikan sa Manila, Davao, Agusan, Japan, Hongkong, ug uban pa.

Tubag: Bakak kini. Ang DAUSA dili mo-suporta ug bisan kinsa nga kandidata; mas maayo gani, free-for-all, ang tanan nga may gusto, libre nga mosalmot ug walay dapigan ang Asosasyon.

Ang tinguha sa Danao City Fiesta Committee mao ang fund-raising para sa mga proyecto para pag-paanindot sa Danao. Mas daghan ang mo-salmot, mas maayo hinuon.

Gani makita sa hulagway ang duha ka Danawanon nga i-tuboy kuno sa ilang anak nga nia sa Amerika. Nag-andam na sila ug salapi i-bomba aron ma-rayna ang ilang inahan sa Balik Danao Night ug matung-tong sa float inig parade.

Sa hulagway anaa usab ang duha ka Dance Instructors nga nagtudlo kanila ug Ballroom Dancing ug maoy mo-konsorte sa koronasyon. Por-eso, kon usa ra ang kandidata nga gikan sa Amerika, sayang kaayo ang pangandam niining duha nato ka higala, maayo na ra ba kaayo silang mosayaw ug swing ug tango, salamat sa duha ka D.I.

Ikaduha. Gusto kuno sa DAUSA nga may live band o Combo nga maoy moduyog sa Balik Danao Night.

Tubag. Bakak guihapon. Gipangutana ko ang tanang opisyales sa DAUSA kinsa kanila o kinsa sa sakop sa DAUSA nga nagmandar sa Danao City Fiesta Committee nga mag-hire sila ug live band? Kon kinsa man siya, maayong sili-an ang baba, kay walay usa nga nag-sugyot nga dunay live band.

Nasayod kami unsa kamahal ang bayad sa live band, busa mosabot kami kong sound system lang ang gamiton. Maski gani awit o lay-lay ni Citas, maka-sayaw na niana ang mga Balikbayang kundatan.

Si Man Adol “Libat” oppps “Manokon” diay, amahan ni Ernesto ‘Botoy’ Lucenas, namatay ug gilubong kagahapon.

Si Man Sisa, as in Duterte’s Store and Sisa’s Tableya, kadtong tindahan tupad sa kang Taling, corner Rizal ug Mabini, namatay na sab, mga duha na semana milabay.  Sa naglakaw ang pangadye, all you can drink sikwate ang gidalit.

Si Man Iko Enriquez,  bana ni Marcelina, ug uncle ni Endai Roble, magminyo kang Malda, nga usa usab ka biuda, kanhi asawa ni Pinong ‘Bulhog’ Toledo nga mipanaw na ning kalibutan.  Bisan tiguwang na si Iko, lipay guihapon kuno si Malda kay sakto man ug mata si Iko, iya uyab ug pamanhonon.

Grande kuno ang kasal, kay may anak si Iko nga naa sa Canada.

Gani gibalita nga may dakong negosyanteng pistolador, si Joveniano Roble, gidakop ug gipasakaan ug sumbong.

Dakong subo ang akong gibati samtang nagbasa. Si Joveniano, usa ka higala, silingan ug buotang tinun-an sa Santo Tomas School, sumala a akong nahinumduman.

Sukad ko mi-gradwar sa high school niadtong 1967, wala na kami magkita, ug walay nakahisgot sa dagan sa kinabuhi ni Joveniano Roble.

Bata pa si Joveniano nga nawad-an ug amahan, busa wala makapadayon pag-eskuyla sa kolehiyo. Wala matuman ang pangandoy nga mag-inhenyero.

Ang kapalaran ni Joveniano Roble, gikan sa pag limbas limbas, gabas-gabas ug puthaw, ngadto sa pagka eksperto, hangtod sa pag panag-iya ug mga buhatan, mao sab ang kaagi sa mga banggiitang pistolador sa Danao, gikan pa ni Mario Durano, Joe Robles, Enar Laude, Donnel Togonon, ug uban pa.

Ang mga bantogang pistolador sa Danao, gikan pa sa karaan, halos pulos mga maayong tawo, tinamod sa lungsod ug maki Dios.

Sa ilang hunahuna dili dautan ang ilang gibuhat. Gani dakong tabang sila sa katilingban, matud pa, kay naghatag sila ug panalipod batok sa mga tawong dautan.
Dili nila tuyo ang pagbaligya ug pusil ngadto sa mga kriminal o mga tulisan.

Ni kausa wala sila makapabuto ug pistola batok sa ilang isig katawo. Bisan tuod libo ka libo ang pistola nga ilang nabuhat, ang kriminalidad sa Danao usa sa labing ubos sa tibuok nasod.

Ang mga pistolador sa ilang kabatan-on wala mangandoy nga mag pistolador. Kon may ika-gasto pa ang ginikanan o may ayuda pa ang gobyerno sa ilang pag-eskuela, dili sila mag-antos ug limbas-limbas, o gabas-gabas ug puthaw.

Damgo usab nila nga mahimong propesyonal, adunay maayong trabaho nga dili ginukod sa balaod.

Apan way gihatag ang atong gobyerno nga oportunidad alang sa mga batan-on nga maka tungtong sa kolehiyo. Walay skills training’ alang sa mga out-of-school-youth aron makasulod ug maayong trabaho, aron dili mag paltik smuggler?

Daghan ang nabuhi sa pamuhat ug pistola sa atong lungsod. Gibana-bana nga kapin sa 3,000 ang mga pistoleros sa Danao panahon sa Martial Law. Sa karon possible dul-an na sa 5,000.

Gawas pa sa tigbuhat, naa pa ang mga legal ug lisensyadong “machine shops” nga nag-sweldo ug mga makinista. Naa ang mga viajedor nga modala niining contrabando nga armas ngadto sa Manila ug Mindanao. May nasakpan gitago ang pistola sa sudlanan sa ginamos o basket sa mangga. Daghan sa mga viajedor ang natanggong sa prisohan sa Manila ug Mindanao.

Dili ikalimod kon ikaw Iumad sa Danao, duna kay igsoon, paryente o suod nga higala nga nabuhi sa pistola, pamuhat man o pamaligya.

Tingali mokapin na sa 70 anyos nga ang Danao nabantog sa tibuok nasod sa kamaayong mamuhat ug push. Gani nailhan na kini sa Hapon. Misikat ug nailhan ang atong lungsod dili lamang tungod sa mga pag-botar sa mga patay, kon dili tungod sa de-kalidad nga pistola nga Made in Danao.

Sulod sa 70 katuig nga nahimong cottage industry ang pamuhat ug pistola sa Danao. Ang costable ug kapolisan kanunay nagti-nguha sa pagwagtang sa tanang buhatan. Apan pakyas kanunay.

Bisan tuod dunay pundok sa mga pistolador nga gihatagan ug lisensya sa pagbuhat ug push, sama sa DAMANCOR ug WORLD, maihap Lang sa tudlo ang naka benepisyo. Mag-unsa na man tong dul-an sa lima ka libo?

Samtang dili mahatagan ug maayong kahigayonan ang mga batan-on nga makapadayon sa pag eskuyla, o mahatagan ug vocational skills training, dili maundang ang pagpamuhat ug armas de fuego sa atong lungsod.

Mao ra kini ang bugtong paagi nga madani ug malikay ang mga batan nga mahimong pistolador o esmagler ug armas.

Adlaw adlaw man ang pag pangita sa mga kostable kanila, ang pistolador sa Danao, daw tagolilong, lisod sakpan o makit-an. Sama sa agukoy, mawala, motim-aw, modagan, motago, mogimaw. (Monching Barriga)

Parehas mga maanyag, bigot ug lawas silang duha, niadtong mais ug utan kamonggay pa ang ilang kina-on adlaw-adlaw.

Samtang ang duha nag-atang, pangamay ug traysikol de-sikad, upat ka traysikol wala mourong, milikay, dayon sutoy, palayo, bisan walay sakay.
Dihang misinggit ang pinakatambok nga mopliti siya ug 10 pesos, miurong ug mibalik ang usa ka niwang nga traysikol drayber. Igo Lang mihaom sa tibuok Iingkoranan ang lubot sa usa ka tambok.
Pungko-sabak ang ikaduhang tambok.  Intawon gipaningot ug bog-bog, sinikad sa dunot nga traysikol. Mihangyo mopahulay makadiyot kada eskina.

Nalipay tuod ang pobreng drayber sa pliting 10 pesos ni Tambokikay Balikbayan.  Apan alkanse guihapon.

Wala maka-biyahe ang pobreng traysikol drayber pagka-hapon hasta sa pagkasunod adlaw. Miadto sa hospital nanngavo ug tambal sa bughat. (Susiha intawon kon unsay gidangatan, basin ug nabuktot. Ed)

Kaming Danawanon, September 1999

Bisan sa iyang pag-palagpot sa sekretarya ug sacristan mayor, ang mga taga Danao puno sa pagdayeg ni Mons. Gerbolingo.

Bisan sa iyang pagdumili nga misahan ang patay, nga sa buhi pa giingon may kabit, mirespito ang katawhan sa maong desisyon.

Matod sa mga taho ang kura sa Danao buotan gayod, walay daotang binuhatan ug dili nawong ug kuarta. Dili usab siya dawo. Maayo ang iyang pagdumala sa parokya, hinungdan nga midaghan ang mga voluntaryo sa simbahan.

Hinuon uban sa mga pagdayeg, daghang tawo usab ang nakasaway. Nasabtan ko ang hang pag-saway dihang misimba ako usa ka Domingo.

Monsenyor, taas ra kuno kaayo ang imong sermon. Hangyo lang, imbis 45 minutos, mahimo ba kunong pamub-an, bisag 15 na lang. Gani ang drama sa radio, l5 minutos ra man kuno, para dill pul-an ang mamati.

Pasensiya ka na Lang sa taga Danao, Monsenyor. Wala sila maanad paminaw ug taas nga sermon. Drama sa DYCB ang naanda’g pamati. Karong may telebisyon halos tanang balay, si . Marimar na sab ang nabuangan.

Bisan sa kaniadto pa, ang mga hamtong lalaki mogawas sa simbahan inig sugod sa sermon, dayon dagkot ug sigarilyo.

Mobalik sila inig ka-human sa wali. Labi na gyod kon ang paring nag-wali mag-kibot-kibot lamang ang baba ug dili masabtan ang gibatbat.

Sumbong pa sa suod kong amigo, imbis makadawat siya ug grasya sa iyang pagsimba, makasala na lang hinuon.

Kay tungod sa kataas sa wali, nga kinutlo ra pod kuno sa Lungsoranon, mag liraw-liraw ang iyang mata, lingi-lingi, tan-aw sa mga seksing nanimba.

“Para di magduka”, matod pa niya. Pero sa makadaghan di gyod mapugngan, mohagok siya.
Ang nakaparat ra ba kay magtulo ang iyang laway samtang matulog. Bay, sa sunod Domingo pagdala ug tualya o di ba magbutang kag sawranan. Maulaw ka sa imong katapad, uy.

(Kaming Danawanon, Jan – Feb 2000)

Gibana-bana nga daghan ang mouli karong umaabot Septembre atol sa pagsaulog sa Pista ni Santo Tomas de Villanueva. May mouli kay moduaw sa mahal nga patron, pasalamat sa grasyang nadawat. Ang uban moduaw sa ilang mga higala ug paryente aron mapasundayag ang ilang kaanyag ug bag-ong kahimtang.

May mga mananambal ug narses usab mosalmot ug motabang sa medical mission. Ug may manguli tungod sa ilang class o clan reunion.

Una, ang Golden Jubilarians sa Upland Elementary School . Napulog usa kini sila nga nia sa Amerika, silang tanan uban ang pamilya mouli, sugilon pa ni Nick Gonzalez ug Ben Durano.

Ikaduha, and STS Alumni Class `70, gipangulohan ni Endal Roble ug Marityn Arpon, mag reunion usab atol sa ilang 30th anniversary.

Daghan kanila, dugay pang wala mauli. Busa ato silang sultihan sa kausaban sa atong lungsod, aron dili intawon sila makugang ug makalitan .

Tingali makuratan sila sa precio sa mga palaliton. Sa ilang panahon, niadtong mga sip-onon pa sila, ang bantok nga puso, bahogan ug espisong dugodugo, tag singko centavos Lang.

Kaon ang lata ug pisat nga puso, bahogan ug lasaw nga dugo-dugo, mokabat na labing menos 10 ngadto sa 15 pesos. Buss, ayaw intawon balikasa ang tindera, kay mao kanay presyo karon, dili tungod kay balikbayan ang mokaon.

Dili na nila madungog ang sinultihan sa mga palainum “taksi ko’g 10 ¢ nga dugo-dugo ug balig 90 ¢ nga tuba.
Ikaduha, ang abunda nga hunasan nga ilang namat-an, wala na. Kon gihidlaw o nangandoy sila nga mokilaw ug imbaw, kuydawo, kay puririt ang dangatan.    Pakan-a na lang ug santol.

Ang imbaw ug kinhason nga gibaligya sa merkado, dili gikan sa hunasan sa Guinsay, diin ang mga imbaw kaniadto lami kaayong kilawon.
Ang mga kinhason nga mapalit sa merkado tingali gikan pa sa hunasan sa Leyte o Masbate. Wala nay taga Taytay nga maglibod ug isda sa bato o lab-as nga uwang sayo sa buntag.

Maski tambasakan o bugarol, matud pa ni Rey Espera, milayas na sab sa ‘ Maslog, tungod sa hugaw sa mga planta o pabrika nga gipaanod lang ngadto sa dagat.

Kon ang bangsi laniw maoy ilang gihandum nga kilawon, mag-atang ka sa Looc sa pag-dunggo sa banka, kay daghan ang nag-atang sa laniw.

Pag-abot sa merkado, hurot na ang ‘ laniw nga bangsi, bunggok ug tulingan na lang ang mapalit, usahay dubok pa. Human sa kilaw-kilaw o kaon-kaon uban sa ilang barkada, tingali dugay mohagit kanila sa pag-inum ug tuba.

Sa pag-matuod ang ilang kinaiya wala mausab, bisan dugay na sa Amerika, tingali iyarok usa ka hungot nga banal. Ayaw kini buhata.

Akong higala 14 veces sulod-gula balik-balik sa kasilyas human inum ug bahal nga buhat kuno sa de-korbatang manananggot.

Laing pahimangno gikan ni Chili Munoz. Pagabot sa kilum-kilum sa kahaponon, kon mosuroy ka sa plaza, tingali may batanong babaye, mokidhat ug motimbaya.

Sutoy, palayo. Ayaw pag-duol kay dili siya paryente o pag-umangkon nga mohimamat kanimo, pahimangno pa ni Chili.

Kon imong duolon, hagiton ka sa batan-ong babaye mag goodtime o mag hapi-hapi, P200 Lang. May mga payag kuno sa Taytay para shortime.

Likay dayon anon dili mabok-bok ni misis. Samtang nawala ang tambasakan ug imbaw, midagsa usab sa Danao ang mga buriring sa Junquera, samot na human kini masunog sa miaging bulan.

Hinuon, matod pa sa mga taho, nasumpo kini sa atong mayor, nga nangunay sa pagsikop kanila.

Laing pahimangno gikan sa usa ka higala, sa imong pag-simba sa adlawng’ Domingo, ayaw pagtukaw sa Sabado.

Kon kulang sa tulog, mohagok ka sa misa kay labihan ka taas sa sermon.

Kon gustong maligo sa dagat, moadto sila sa Quarry, Looc o di ba sa Catmon, , kay ang dagat sa poblacion, kanunay, lubog, bisan way ulan, ambot ngano.
Hayan magdala pa sila ug kurikong sa ilang pag-pauli kon maligo sa Danao.

Matag pista daghang kalingawan giandam alang sa mga balikbayan.  Gani
dunay gabii nga gigahin alang sa mga bisita, ang Balik-Danao Night.

Kon may ati-atihan ang Kalibo, Aklan o Sinulog sa siyudad sa sugbo, Karansa usab ang sa Danao.

Dunay sayaw-sayaw libot sa tibuok lungsod, lain-laing grupo, sul-ob ang mga maanindot ug mabolokong sinina.

Malingaw ang mga Danawanon nga dugay nang wala ma-uli ug wala makasaksi sa mga bag-ong kalingawan.

Busa, mga higala, markahi na ang kalendaryo. Mag-ambahan kitang mouli, aron pag saludo sa atong Patron. (MB)